Wpływ na zdrowie
Jak zanieczyszczenia powietrza wpływają na Twoje zdrowie
7 mln
przedwczesnych zgonów rocznie na świecie z powodu zanieczyszczenia powietrza (WHO)
47 tys.
przedwczesnych zgonów rocznie w Polsce (EEA 2023)
2-3 lata
skrócenie życia przeciętnego Polaka przez smog
Poziomy jakości powietrza i zalecenia
Jakość powietrza jest bardzo dobra. Brak zagrożeń dla zdrowia.
Zalecenia: Idealne warunki do aktywności na zewnątrz dla wszystkich.
Jakość powietrza jest zadowalająca. Mieści się w normie EU.
Zalecenia: Można prowadzić normalne aktywności na zewnątrz.
Jakość powietrza przekracza normę EU. Może wpływać na osoby wrażliwe.
Zalecenia: Osoby wrażliwe powinny ograniczyć długotrwałą aktywność na zewnątrz.
Jakość powietrza jest podwyższona. Wpływa na zdrowie osób wrażliwych.
Zalecenia: Grupy wrażliwe powinny unikać długiej aktywności na zewnątrz. Wietrz mieszkanie w godzinach 12-15.
Jakość powietrza jest zła. Zagrożenie dla zdrowia całej populacji.
Zalecenia: Ogranicz aktywność na zewnątrz. Osoby wrażliwe powinny zostać w domu. Używaj oczyszczacza HEPA.
Alarm smogowy! Jakość powietrza jest bardzo zła. Poważne zagrożenie dla wszystkich.
Zalecenia: Zostań w domu. Nie wietrz mieszkań. Używaj oczyszczaczy powietrza z filtrem HEPA.
Szczegółowe informacje o zanieczyszczeniach
Kliknij na zanieczyszczenie, aby zobaczyć szczegóły wpływu na zdrowie
Główne źródła
- • Spalanie paliw stałych (węgiel, drewno) w domach
- • Transport drogowy (spaliny, ścieranie opon i hamulców)
- • Przemysł i elektrownie
- • Prace budowlane
- • Naturalne źródła (pyłki, kurz)
Skutki krótkoterminowe
- • Podrażnienie oczu, nosa i gardła
- • Kaszel i trudności w oddychaniu
- • Zaostrzenie astmy
- • Arytmia serca
- • Bóle głowy i zmęczenie
Skutki długoterminowe
- • Przewlekłe choroby układu oddechowego (POChP)
- • Rak płuc
- • Choroby sercowo-naczyniowe (zawały, udary)
- • Przedwczesna śmierć
- • Zaburzenia rozwoju płuc u dzieci
- • Demencja i choroby neurodegeneracyjne
Grupy szczególnie narażone
Jak się chronić?
- ✔ Unikaj aktywności fizycznej na zewnątrz przy wysokich stężeniach
- ✔ Używaj oczyszczacza powietrza w domu
- ✔ Noś maskę FFP2/FFP3 przy smogowych dniach
- ✔ Zamykaj okna w okresie smogu
- ✔ Śledź prognozę jakości powietrza
Jak smog niszczy Twoje płuca – musisz to zobaczyć
Każdego dnia w sezonie grzewczym wdychamy tysiące mikroskopijnych cząsteczek, które osadzają się w naszych płucach
Infografika edukacyjna
Ilustracja medyczna
Dlaczego smog niszczy płuca? Mechanizm działania
Cząsteczki PM2.5 (o średnicy mniejszej niż 2,5 mikrometra – 30 razy cieńsze od ludzkiego włosa) są na tyle małe, że przenikają przez nos i gardło, docierając aż do pęcherzyków płucnych – najgłębszej części układu oddechowego, gdzie zachodzi wymiana gazowa.
Tam osadzają się na ściankach pęcherzyków, powodując:
- →Przewlekły stan zapalny – organizm próbuje pozbyć się intruzów, ale cząsteczki są zbyt małe
- →Uszkodzenie nabłonka – ściany pęcherzyków tracą elastyczność i zdolność do wymiany tlenu
- →Przenikanie do krwi – najdrobniejsze cząsteczki dostają się do krwiobiegu, uszkadzając serce i mózg
- →Stres oksydacyjny – toksyny z cząsteczek (metale ciężkie, WWA) niszczą komórki od wewnątrz
W Bielsku-Białej w styczniu 2026 średnie stężenie PM2.5 wynosiło 53,5 µg/m³ – to ponad 10 razy więcej niż dopuszcza norma WHO (5 µg/m³). W takich warunkach już kilka godzin na zewnątrz oznacza wdychanie milionów toksycznych cząsteczek.
Kto jest najbardziej narażony?
🚨 Grupa najwyższego ryzyka
- • Dzieci do 5 lat – płuca wciąż się rozwijają, oddychają szybciej, wdychają proporcjonalnie więcej zanieczyszczeń
- • Kobiety w ciąży – smog przenika przez łożysko, wpływając na rozwój płodu
- • Osoby 65+ – osłabiony układ odpornościowy, mniejsza pojemność płuc
- • Osoby z astmą/POChP – smog nasila objawy, może wywołać atak
⚠️ Grupa podwyższonego ryzyka
- • Osoby z chorobami serca – cząsteczki zwiększają ryzyko zawału i udaru
- • Diabetycy – smog nasila stany zapalne i komplikacje
- • Sportowcy i osoby aktywne – intensywny wysiłek = głębsze oddychanie = więcej cząsteczek
- • Osoby pracujące na zewnątrz – długotrwałe narażenie przez całą zimę
👶 Jak chronić dzieci przed smogiem?
Dzieci są najbardziej bezbronne wobec smogu. Ich płuca rozwijają się do około 18. roku życia, a uszkodzenia z dzieciństwa mogą skutkować niższą wydolnością oddechową przez całe życie.
🏠 W domu
- • Oczyszczacz powietrza w pokoju dziecka (filtr HEPA)
- • Uszczelnij okna – nie wietrz gdy smog jest wysoki
- • Rośliny doniczkowe (sansewieria, skrzydłokwiat)
- • Regularnie odkurzaj (kurz wiąże cząsteczki)
🚶 Na zewnątrz
- • Sprawdź jakość powietrza PRZED wyjściem
- • Przy PM2.5 >50 µg/m³ – ogranicz zabawy na zewnątrz
- • Unikaj tras przy ruchliwych ulicach
- • Wyjdź rano lub w nocy (mniej smogu)
🏫 Przedszkole/szkoła
- • Zapytaj o oczyszczacze w salach
- • Domagaj się ograniczenia zajęć na zewnątrz w smogowe dni
- • Sprawdź czy okna są szczelne
- • Porozmawiaj z rodzicami innych dzieci – wspólny głos jest silniejszy
Praktyczne sposoby ochrony (bez maseczek)
Maseczki FFP2/FFP3 są skuteczne, ale niepraktyczne w codziennym życiu. Oto metody, które naprawdę działają bez konieczności noszenia masek:
✅ Zmień nawyki:
- •Sprawdzaj jakość powietrza rano – nasza strona działa 24/7. Przy indeksie "Zły" lub gorzej ogranicz wyjścia.
- •Wietrz strategicznie – otwieraj okna gdy smog jest najniższy (zazwyczaj 11:00-15:00 lub po deszczu).
- •Ćwicz w pomieszczeniach – zimą zamień jogging na siłownię lub ćwiczenia w domu.
- •Jedź samochodem z recyrkulacją – włącz obieg wewnętrzny w korku.
✅ Zainwestuj w dom:
- •Oczyszczacz z filtrem HEPA – skuteczność 99,97% dla PM2.5. Ceny od 300 zł.
- •Rekuperacja lub nawilżacz – filtrowane powietrze bez otwierania okien.
- •Uszczelnij okna i drzwi – taśmy uszczelniające kosztują kilkanaście złotych.
- •Rośliny oczyszczające – sansewieria, skrzydłokwiat, bluszcz pospolity.
Pomyśl o tym:
Oddychając przez jeden zimowy dzień w Bielsku-Białej,
wdychasz tyle samo toksyn, co paląc kilka papierosów
Przy PM2.5 = 50 µg/m³ każdy oddech wprowadza do organizmu miliony mikroskopijnych cząsteczek.
Różnica? Palenie to wybór. Oddychanie – nie.
Dlatego monitoring jakości powietrza jest tak ważny – daje Ci wiedzę i kontrolę.
Ogólne zalecenia ochrony przed smogiem
W domu:
- ✔ Używaj oczyszczacza powietrza z filtrem HEPA
- ✔ Uszczelnij okna i drzwi
- ✔ Wietrz krótko, gdy powietrze jest czyste
- ✔ Uprawiaj rośliny oczyszczające powietrze
- ✔ Nie pal w kominku przy smogowych dniach
Na zewnątrz:
- ✔ Sprawdź jakość powietrza przed wyjściem
- ✔ Noś maskę FFP2/FFP3 przy złej jakości
- ✔ Unikaj ćwiczeń fizycznych przy smogu
- ✔ Wybieraj trasy z dala od ruchu ulicznego
- ✔ Ogranicz czas spędzany na zewnątrz
Źródła informacji
Informacje opracowano na podstawie wytycznych WHO, danych Europejskiej Agencji Środowiska (EEA), Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (GIOŚ) oraz Polskiego Alarmu Smogowego.